“เพลี้ยไฟ” (ภาษาอังกฤษ : Stenchaetothrips biformis (Bagnall))
เพลี้ยไฟ คือ แมลงที่เข้าทำลายต้นข้าวในข้าวระยะกล้า ประมาณข้าวอายุ 7 – 20 วันหลังหว่าน จะพบโดยทั่วไป โดยเฉพาะในอากาศร้อนแห้งแล้งหรือฝนทิ้งช่วงนานติดต่อกันหรือสภาพนาข้าวที่ขาดน้ำ เป็นศัตรูข้าวที่ทำความเสียหายทั้งในพื้นที่ลุ่มและพื้นที่ดอน
ลักษณะของเพลี้ยไฟ : เป็นแมลงศัตรูพืชชนิดปากดูดขนาดเล็ก ลำตัวยาว มีทั้งชนิดมีปีกและไม่มีปีก ขนาดประมาณ 1-2 มม. ตัวเต็มวัยมีสีดํา ตัวอ่อนสีเหลืองอ่อน โดยตัวเต็มวัยจะวางไข่ในเนื้อเยื่อของใบข้าว ช่วงชีวิตจากตัวอ่อนจนถึงตัวเต็มวัยนานประมาณ 15 วัน เพลี้ยไฟมีวงจรชีวิตประมาณ 20 วัน
ลักษณะการทำลายของเพลี้ยไฟ : ใบข้าวที่ถูกทำลายจะเหลือง ปลายใบจะเหี่ยวขอบใบ จะม้วนเข้าหากลางใบ คลี่กาบใบพบตัวเพลี้ยไฟ
สภาพที่เอื้อต่อการระบาด : อากาศร้อนแห้งแล้งหรือฝนทิ้งช่วงนานติดต่อกันหรือ สภาพนาข้าวที่ขาดน้ำ โดยเพลี้ยไฟจะเข้าทำลายในระยะที่ใบข้าวยังอ่อนอยู่ ถ้าระบาดมากๆ จะทําให้ต้นข้าวแคระแกร็นและเหี่ยวเฉาตายทั้งแปลง
แนวทางการป้องกันกำจัด
1.) ดูแลแปลงข้าวระยะกล้าหรือหลังหว่าน 7 วัน อย่าให้ขาดน้ำ (หากเป็นช่วงที่มีฝนตกติดต่อกันหรือฝนตกหนักจะช่วยลดจำนวนของเพลี้ยไฟได้)
2.) ขังน้ำท่วมยอดข้าวทิ้งไว้ 1-2 วัน เมื่อตรวจพบเพลี้ยไฟตัวเต็มวัย 1-3 ตัวต่อตันในข้าวอายุ 6-7 วันหลังหว่าน
3.) ทําลายวัชพืชซึ่งเป็นแหล่งอาศัยของเพลี้ยไฟ เช่น หญ้าข้าวนก หญ้าไซ และหญ้าต่างๆ
4.) ใช้ “แมส” ในอัตรา 5-10 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นเมื่อพบการระบาดของเพลี้ยไฟข้าวในนาข้าว หรือผสมสารกำจัดวัชพืชคุม-ฆ่า
